Przemysław Czapliński , Zakład Antropologii Literatury IFP UAM
Literatura jako laboratorium społeczeństwa
seminarium otwarte
Staromiejski Dom Kultury, Piwnica Largactil
Cykl zatytułowany "Literatura jako laboratorium społeczeństwa" poświęcony zostanie literaturze jako (nie)odpowiedzialnej instancji, która w trybie poważnym, choć niesystemowym wymyśla społeczeństwo. Literatura nie jest w tej kwestii niefrasobliwa, choć nie jest też metodyczna. Jej przywilej tkwi w przesadzie - w rozpoznawaniu problemów, które ogół lekceważy, we wzbudzaniu paniki, która nie ma mocnych uzasadnień, we wszczynaniu wojny, dla której nikt nie widzi powodu. Przesada literatury ma swoje uzasadnienie: nadając jakiemuś problemowi maksymalne natężenie dzieło literackie testuje zdolności zaradcze, jakimi dysponuje społeczeństwo. Nie chodzi przy tym o umiejętności praktyczne, lecz o sferę komunikacyjną – przede wszystkim o zdolność tworzenia więzi.
Wśród problemów podstawowych znajdą się: awaria jako ryzyko wkomponowane w funkcjonowanie społeczeństwa późnej nowoczesności, polska rodzina jako (popsute) laboratorium więzi, nie-ludzkie jako wyzwanie dla komunikacji, przemoc jako medium, śmieci jako czynnik wytwarzający nowe podziały.

 


► 8 maja, godz. 17.00
Nie-ludzkie

Literatura
KIgor Ostachowicz, Noc żywych Żydów
Janusz Rudnicki, Śmierć czeskiego psa

Lektury alternatywne
O. Tokarczuk, Prowadź swój pług przez kości umarłych
J. M. Coetzee, Życie i czasy Michaela K.

Tekst pomocniczy
P. Czapliński, Literatura i życie. Perspektywy biopoetyki. W zbiorze: Teoria - literatura - życie. Praktykowanie teorii w humanistyce współczesnej. Pod red. A. Legeżyńskiej i R. Nycza. IBL, Warszawa 2012, s. 63-93

Archiwum

► 24.04.2014, godz. 17.00
4 Śmieci

Literatura
Krzysztof Varga, Nagrobek z lastryko Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2007
Patrycja Pustkowiak, Nocne zwierzęta Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2013

Konteksty teoretyczne:
Zygmunt Bauman, Kultura odpadów. W tegoż: Życie na przemiał. Przekład Tomasz Kunz. Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007, s. 147-206.
Winfried Menninghaus, Abiektywna matka (Kristeva), abject art., konwergencja wstrętu, realności i prawdy. W tegoż: Wstręt. Teoria i historia. Przekład Grzegorz Słowiński. Universitas, Kraków 2009, rozdział IX: s. 441-483.

 

► 3.04.2014, godz. 17.00
3 Przemoc założycielska

Literatura
Jean Marie le Clezio, Rewolucje
Sylwia Chutnik, Kieszonkowy atlas kobiet oraz Cwaniary

Konteksty teoretyczne
Slavoj Żiżek, Między demokracją a boską przemocą. W zbiorze: Giorgio Agamben i in., Co dalej z demokracją? Przeł. Magdalena Kowalska. IW Książka i Prasa, Warszawa 2012, s. 135-161.
Michel Mafesoli, Genius loci. W tegoż: Czas plemion. Schyłek indywidualizmu w społeczeństwach ponowoczesnych. Tłum. Marta Bucholc. PWN, Warszawa 2008, s. 193-206.
Peter Sloterdijk, Realny kapitalizm. W tegoż: Gniew i czas. Esej polityczno-psychologiczny. Przeł. Arkadiusz Żychliński. Wyd. Naukowe Scholar, Warszawa 2011, s. 220-230.

 

► 20.03.2014, godz. 17.00
2 Rodzina
- reaktywacje i rekompozycje

Literatura
Katarzyna Surmiak-Domańska, Mokradełko
Ignacy Karpowicz, Ości

Konteksty literackie
Pierre Bourdieu, Męska dominacja. Przeł. Lucyna Kopciewicz. Oficyna Naukowa, Warszawa 2004; tu – rozdział pierwszy: Obraz w powiększeniu, s. 13-68.
Anthony Giddens, Przemiany intymności. Seksualność, miłość i erotyzm we współczesnych społeczeństwach. Przełożyła Alina Szulżycka. PWN, Warszawa 2006; tu – rozdziały: Kłopoty osobiste, problemy seksualne (s. 135-160) oraz Intymność jako demokracja (s. 217-239)
Maciej Gdula, Trzy dyskursy miłosne. Oficyna naukowa, Warszawa 2009; tu -  rozdziały: Sposoby ujmowania miłości w socjologii (s. 27-82) oraz Zakończenie (s. 183-196).
Eva Illouz, Uczucia w dobie kapitalizmu. Przeł. Zygmunt Simbierowicz. Oficyna Naukowa, Warszawa 2010; tu – rozdziały: Powstanie homo sentimentalis (s. 5-60) oraz Romantyczne sieci (s. 109-164).
Ewelina Maria Szyszkowska, Odmiany uczuć. Popularny romans kieszonkowy w Polsce 1990-2000. Biblioteka Narodowa, Warszawa 2003; tu – rozdział IV: Świat przedstawiony (s. 105-112).

 

► 6.03.2014, godz. 17.00
1 Awaria

Literatura
Paweł Demirski, Śmierć podatnika, Wydawnictwo "Krytyki Politycznej", Warszawa 2007
Bronisław Świderski, Asystent śmierci, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2007

Konteksty literackie
Marlen Haushofer, Ściana
S. King, Pod kopułą
Cormac McCarthy, Droga
Z. Miłoszewski, Domofon
M. Sieniewicz, Żydówek nie obsługujemy

Wszelkie materiały zamieszczane na tej stronie przeznaczone są wyłącznie dla uczestników seminariów Staromiejskiego Domu Kultury i udostępniane są dla celów dydaktycznych do użytku własnego
(Dz.U. z 1994 r. Nr 24, poz. 83). Nie mogą być rozpowszechniane.

ARCHIWUM

seminarium otwarte
Lęk, strach, obrzydzenie.
Horror w literaturze nowoczesnej

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

► 13.06.2013, godz. 17.00
Nowoczesność i horror


Joanna Bator, Ciemno, prawie noc
- Gazda G.: Gotycyzm i groza w kulturze, Łódź : Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2003

W.G. Sebald, Austerlitz
- Dariusz Czaja, Lekcje ciemności. Wołowiec 2009; tu rozdział: Anamneza i melancholia, s. 63-93.
- A. Lipszyc, Rewizja procesu Józefiny K. i inne lektury od zera. Warszawa 2011; tu rozdział VII: W.G. Sebald:
w noktoramie pamięci
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

► 16.05.2013, godz. 17.00

J.M. Coetzee, Życie i czasy Michaela K.
- Sarah Dove Heider, Bezczasowa ekstaza Michaela K
- Patrick Hayes, "Tu rządzi Joey". Mówienie prawdy w Życiu i czasach Michaela K

Odojewski, Zasypie wszystko, zawieje
- Inga Iwasiów, Kresy w twórczości Włodzimierza Odojewskiego. Próba feministyczna. Szczecin 1994.
- Magdalena Rembowska-Płuciennik, Poetyka i antropologia. Cykl podolski Włodzimierza Odojewskiego, Kraków 2004.
- Grzegorz Czerwiński, Po rozpadzie świata. O przestrzeni artystycznej w prozie Włodzimierza Odojewskiego, Gdańsk 2011.
- Wiesława Tomaszewska, Metafizyczne i religijne. Problem subtematu w dziele literackim na przykładzie prozy kresowej Włodzimierza Odojewskiego, Warszawa 2011.
- Odojewski i krytycy. Antologia tekstów, red. Stanisław Barć, Lublin 1999.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

► 18.04.2013, godz. 17.00

D. de Sade: 120 dni Sodomy
- Bogdan Banasiak, System Sade'a, albo teatralizacja fantazmatu. W tegoż: Integralna potworność. Markiz de Sade: filozofia libertynizmu, czyli konsekwencje "śmierci Boga". Łódź-Wrocław 2006, s. 416-437.
- Georges Bataille, Sade.. W tegoż: Literatura a zło. Kraków 1992, s. 82-101.
- Roland Barthes, Sade I oraz Sade II. W tegoż: Sade, Fourier, Loyola.
Warszawa 1996, ss. 17-43, 131-

Jakub Żulczyk: Instytut
- K. Irzykowski, Alchemia ciała (Zagadnienie okrucieństwa). W tegoż: Alchemia ciała i inne szkice oraz aforyzmy. Wrocław 1996, s. 81-98.
- M. Foucault, Panoptyzm. W tegoż: Nadzorować i karać. Warszawa 1993, s. 235-272.

 


► 04.04.2013, godz. 17.00
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Beckett: Wypędzony, Koniec, Bez, Wyludniacz
- A. Libera, Kosmologia Becketta. W: S. Beckett, Pisma prozą. Czytelnik, Warszawa 1982, s. 102-188.
- Jakub Momro, Uporczywy ślad we wnętrzu ciszy. W tegoż: Literatura świadomości. Samuel Beckett – podmiot – negatywność. Kraków 2010, s. 224-264.

Stanisław Czycz: Ajol i Laor. WL, Kraków 1996 [dwa z trzech do wyboru: Al, Jol, Laor]
- Stanisław Czycz. Mistrz cierpienia. Red. Krzysztof Lisowski. Kraków 1997.
- Jacek Rozmus, W okolicach arkadii Stanisława Czycza. Kraków 2002.
- "Ha!art" 2001/2002, nr 9-10

 

► 07.03.2013, godz. 17.00
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
E.A. Poe: Pan Waldemar; Zagłada domu Usherów; Berenice, Serce oskarżycielem
Edgar Allan Poe. Klasyk grozy i perwersji – i nie tylko… Red. Edward Kasperski i Żaneta Nalewajk. Warszawa 2009 [tu zwłaszcza: Tomasz Mackiewicz, Zagadka czy tajemnica? s.175-189; Agnieszka Wnuk, Bez miłosierdzia i przebaczenia, s. 209-236; Edward Kasperski, Czy Poe był modernistą?, s. 305-336]
M. Saramonowicz: Siostra
Jolanta Brach-Czaina: Otwarcie. W tejże: Szczeliny istnienia. Kraków 1999, s. 22-54.
Michel Foucault: Historia seksualności. Warszaw 1995, zwłaszcza Tom drugi: Użytek z przyjemności (tu: Dietetyka, Ekonomika, Erotyka).
Bruno Bettelheim: Doniosłość rzutowania z wewnątrz na zewnątrz. Postacie i wydarzenia fantastyczne oraz Przeobrażenia. Baśniowa zła macocha. W tegoż: Cudowne i pożyteczne. O znaczeniach i wartości baśni. Warszawa 1985, t. I, s. 129-137, 138-150.